Ký sự lịch sử: Tuyên ngôn của tuổi trẻ Việt Nam
Người đoàn viên thanh niên cộng sản đầu tiên, người chiến sĩ cách mạng kiên trung đã bắn chết tên thanh tra mật thám khét tiếng Legrand để bảo vệ đồng đội.
Được nuôi dưỡng trong gia đình giàu truyền thống yêu nước và được học tập tại nước ngoài dưới sự dìu dắt của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, Lý Tự Trọng sớm giác ngộ lý tưởng cách mạng sâu sắc. Năm 1929, anh về nước hoạt động tại Sài Gòn với nhiệm vụ thiết lập hệ thống giao liên, vận chuyển tài liệu và xây dựng tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản.
Ngày 8 tháng 2 năm 1931, trong một buổi mít tinh chớp nhoáng của quần chúng tại sân bóng Saigonnais (Sài Gòn), khi một cán bộ đang diễn thuyết, tên thanh tra mật thám Pháp Legrand ập tới định bắt giữ. Để giải cứu đồng đội, Lý Tự Trọng đã dũng cảm rút súng bắn chết Legrand rồi nhảy xuống dòng kênh để tẩu thoát. Tuy nhiên, anh bị giặc bao vây và bắt giữ.
Trong nhà tù của thực dân Pháp, Lý Tự Trọng phải chịu đựng những đòn tra tấn tàn khốc "chết đi sống lại". Nhưng kẻ thù đã hoàn toàn thất bại trước bản lĩnh của người thanh niên mới 17 tuổi. Anh không khai một lời, trái lại còn biến phiên tòa đại hình của thực dân Pháp thành nơi kết tội chế độ thực dân. Trước tòa, khi thực dân Pháp khuyên anh ăn năn hối cải vì còn quá trẻ, Lý Tự Trọng đã dõng dạc tuyên bố một câu nói định hình cho lý tưởng của toàn bộ thế hệ thanh niên Việt Nam về sau. Anh bị xử tử hình vào đêm ngày 20 rạng sáng ngày 21 tháng 11 năm 1931.
