Người anh nuôi làm nên một huyền thoại
Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, mỗi khi nhắc đến người lính Trường Sơn, chúng ta thường nhớ đến câu thơ của nhà thơ Phạm Tiến Duật: "Bếp Hoàng Cầm ta dựng giữa trời Chung bát đũa nghĩa là gia đình đấy." Ít ai biết rằng phía sau chiếc bếp nổi tiếng ấy là một con người bằng xương bằng thịt – một người lính hậu cần bình dị, không phải vị tướng chỉ huy, cũng không trực tiếp cầm súng ngoài tiền tuyến. Ông là Hoàng Cầm, tên thật Đỗ Văn Cầm (1916–1996), quê Nam Định, nguyên là Tiểu đội tr
NGƯỜI ANH NUÔI LUÔN TRĂN TRỞ
Năm 1947, Đỗ Văn Cầm nhập ngũ và được phân công làm công tác nuôi quân.
Trong Chiến dịch Hòa Bình (1951–1952), ông chứng kiến một thực tế rất đau xót.
Mỗi lần đơn vị nổi lửa nấu cơm, khói bếp bốc cao giữa rừng. Máy bay trinh sát của đối phương dễ dàng phát hiện vị trí đóng quân, kéo theo những trận oanh kích khiến bộ đội thương vong, nhiều bữa cơm phải bỏ dở, chiến sĩ phải ăn cơm nguội hoặc nhịn đói để giữ bí mật.
Là người trực tiếp chăm lo từng bữa ăn cho đồng đội, Hoàng Cầm luôn tự hỏi:
"Có cách nào để bộ đội vẫn có cơm nóng mà địch không phát hiện được khói bếp?"
MỘT SÁNG KIẾN TỪ THỰC TIỄN
Nhiều ngày liền, ông quan sát cách khói bếp của người dân tỏa qua mái tranh, rồi kiên trì đào thử, đắp thử nhiều kiểu bếp khác nhau.
Sau nhiều lần thất bại, ông đã tạo ra một kiểu bếp hoàn toàn mới.
Khói từ lò không bốc thẳng lên trời mà đi qua hệ thống rãnh ngầm dưới đất, được làm nguội và tản ra thành những làn hơi mỏng sát mặt đất. Nhờ vậy, từ trên cao gần như không thể phát hiện được nơi bộ đội đang nấu ăn.
Chiếc bếp còn giúp giữ kín ánh lửa, nấu được cả ban ngày lẫn ban đêm, rất phù hợp với yêu cầu hành quân và chiến đấu.
Tháng 10 năm 1952, đơn vị quyết định lấy tên người sáng tạo để đặt tên cho loại bếp này: Bếp Hoàng Cầm.
MỘT SÁNG KIẾN THEO CHÂN NGƯỜI LÍNH
Từ Chiến dịch Hòa Bình, bếp Hoàng Cầm nhanh chóng được phổ biến trong toàn quân.
Chiếc bếp đã theo bộ đội vào Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954, góp phần bảo đảm những bữa cơm nóng ngay giữa chiến hào.
Đến cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, khi không quân Mỹ đánh phá ác liệt trên tuyến Trường Sơn và nhiều chiến trường khác, bếp Hoàng Cầm tiếp tục phát huy giá trị.
Hình ảnh người chiến sĩ dựng bếp giữa rừng, nấu cơm mà không để lộ khói đã trở thành một biểu tượng của nghệ thuật hậu cần quân sự Việt Nam.
Chiếc bếp ấy đã đồng hành cùng bộ đội trên đường Trường Sơn, trong các căn cứ chiến đấu và cả trong Chiến dịch Hồ Chí Minh mùa Xuân năm 1975.
PHẦN THƯỞNG XỨNG ĐÁNG
Với sáng kiến có giá trị đặc biệt, Hoàng Cầm được bầu là Chiến sĩ thi đua của Sư đoàn 308, được tặng Huân chương Chiến công hạng Nhì và được báo công tại Đại hội Anh hùng, Chiến sĩ thi đua toàn quốc lần thứ nhất. Tại đại hội này, ông vinh dự được Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng một chiếc đồng hồ đeo tay.
Đầu năm 1959, ông phục viên với quân hàm Thiếu úy.
Sau khi rời quân ngũ, ông sống giản dị, lặng lẽ. Đến ngày 12 tháng 3 năm 1996, ông qua đời, hưởng thọ 80 tuổi. Sau khi mất, ông được truy thăng quân hàm Đại úy.
